Câu trả lời ngắn: Nếu bạn là công dân ngoài EU và đi lưu trú ngắn hạn tại một trong 29 quốc gia sử dụng Entry/Exit System (EES), bạn thường phải để cơ quan biên giới ghi nhận hoặc đối chiếu thông tin hộ chiếu, ảnh khuôn mặt và dữ liệu sinh trắc học. EES đã vận hành đầy đủ từ ngày 10/4/2026, thay thế việc đóng dấu hộ chiếu bằng hồ sơ điện tử về nhập cảnh, xuất cảnh và từ chối nhập cảnh (theo Entry/Exit System (EES)).
Được miễn thị thực không đồng nghĩa với được miễn EES. Ngược lại, người có giấy phép cư trú, thị thực dài hạn hoặc thuộc một số nhóm đặc thù có thể không phải đăng ký EES nếu xuất trình đúng giấy tờ. EES cũng không thay thế các điều kiện nhập cảnh thông thường như hộ chiếu hợp lệ, mục đích chuyến đi và thời hạn lưu trú.
Xác định bạn có thuộc diện EES hay không
Trước chuyến đi, hãy kiểm tra lần lượt bốn yếu tố: quốc tịch, loại thị thực hoặc giấy tờ cư trú, mục đích chuyến đi và cửa khẩu nhập cảnh. EES chủ yếu áp dụng cho công dân ngoài EU đi vào các quốc gia sử dụng hệ thống với mục đích lưu trú ngắn hạn, tối đa 90 ngày trong bất kỳ khoảng thời gian 180 ngày nào. Diện này bao gồm cả người cần thị thực Schengen ngắn hạn và người được miễn thị thực.
EES được triển khai tại 29 quốc gia châu Âu. Ireland và Cyprus không sử dụng EES, vì vậy quy trình tại hai nước này không giống quy trình tại các quốc gia đang áp dụng hệ thống.
Các nhóm thường được miễn đăng ký
Theo danh sách chính thức, EES không áp dụng cho các nhóm chính sau (theo To whom does the EES not apply?):
- Công dân của các quốc gia châu Âu sử dụng EES, cũng như công dân Ireland và Cyprus.
- Người ngoài EU có giấy phép cư trú hoặc thị thực dài hạn do quốc gia sử dụng EES cấp. Giấy phép hoặc thị thực dài hạn do Ireland hoặc Cyprus cấp có quy tắc riêng và vẫn có thể dẫn đến việc đăng ký EES khi đi qua một quốc gia sử dụng hệ thống.
- Công dân Andorra, Monaco, San Marino và người mang hộ chiếu do Vatican City State hoặc Holy See cấp.
- Một số thân nhân trực tiếp của công dân EU có thẻ cư trú phù hợp; trong một số trường hợp, thân nhân của công dân ngoài EU có quyền tự do đi lại tương đương công dân EU cũng được miễn nếu có giấy tờ cư trú tương ứng.
- Một số người được miễn kiểm tra biên giới hoặc hưởng ưu đãi ngoại giao, chẳng hạn nguyên thủ, nhà ngoại giao được công nhận và lao động qua biên giới.
- Một số quân nhân, nhân viên dân sự NATO cùng người phụ thuộc, người có giấy phép đi lại khu vực biên giới, thành viên tổ lái tàu quốc tế và người sử dụng giấy tờ quá cảnh đường sắt thuộc diện đặc thù.
Thân nhân công dân EU không tự động được miễn. Ví dụ, người phối ngẫu ngoài EU có thẻ cư trú phù hợp do Pháp cấp có thể được miễn; người phối ngẫu không có giấy tờ cư trú đó thì không mặc nhiên được miễn. Nếu cho rằng mình thuộc diện miễn, hãy mang bản gốc giấy phép cư trú, thẻ cư trú hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình để xuất trình khi được yêu cầu.
Điều gì xảy ra tại cửa khẩu nếu EES áp dụng?
EES có thể lưu thông tin trên giấy tờ đi lại, ngày và nơi nhập cảnh, ngày và nơi xuất cảnh, ảnh khuôn mặt, dấu vân tay và thông tin về việc bị từ chối nhập cảnh nếu có (theo Data held by the EES). Hãy thực hiện theo trình tự sau:
- Đứng đúng hàng kiểm tra. Nếu bạn là công dân ngoài EU, không tự chuyển sang cổng dành cho công dân EU chỉ vì đi cùng người mang hộ chiếu EU. Làm theo biển báo và hướng dẫn của nhân viên tại cửa khẩu.
- Xuất trình hộ chiếu và giấy tờ liên quan. Chuẩn bị thông tin nơi ở, vé về hoặc vé đi tiếp, bảo hiểm và giấy tờ chứng minh mục đích chuyến đi nếu nhân viên biên giới yêu cầu. Đây là các điều kiện nhập cảnh riêng, không được EES thay thế.
- Để hệ thống ghi nhận hoặc đối chiếu ảnh khuôn mặt. Bạn có thể được yêu cầu nhìn vào thiết bị và tháo kính râm hoặc vật che khuất khuôn mặt. Nhân viên biên giới quyết định cách thực hiện tại cửa khẩu cụ thể.
- Cung cấp hoặc đối chiếu dấu vân tay khi được yêu cầu. Người lần đầu được lập hồ sơ EES có thể phải cung cấp dữ liệu dấu vân tay. Nếu có thị thực Schengen ngắn hạn, dấu vân tay đã được lưu trong Visa Information System (VIS) và thường không được lưu lại trong EES; cơ quan biên giới vẫn có thể đối chiếu danh tính và thực hiện bước kiểm tra cần thiết.
- Chờ xác nhận hoàn tất. Chỉ rời khu vực kiểm soát sau khi nhân viên cho phép. Việc quét sinh trắc học không tự động bảo đảm bạn được nhập cảnh; quyết định cuối cùng còn dựa trên hộ chiếu, thị thực, mục đích chuyến đi và các điều kiện áp dụng.
Không cần tự lấy dấu vân tay trước chuyến đi. Cũng không nên gửi ảnh hộ chiếu hoặc dữ liệu sinh trắc học cho dịch vụ trung gian không chính thức. Ứng dụng Travel to Europe, nếu được triển khai tại cửa khẩu liên quan, có thể cho phép người thuộc diện EES đăng ký trước một phần thông tin hộ chiếu và ảnh khuôn mặt. Ứng dụng không thay thế kiểm tra biên giới và không phải cửa khẩu nào cũng hỗ trợ (theo Travel to Europe mobile app).
Nếu không thể lấy dấu vân tay về mặt thể chất, hãy báo ngay cho nhân viên biên giới. Trường hợp không thể tạm thời có thể được ghi nhận để lấy lại ở lần xuất cảnh hoặc lần nhập cảnh sau; trường hợp không thể về mặt thể chất có thể được miễn yêu cầu lấy dấu vân tay. Đây là tình huống khác với việc từ chối hợp tác. Nếu không có căn cứ miễn hợp lệ mà vẫn từ chối cung cấp dữ liệu sinh trắc học, bạn có thể bị từ chối nhập cảnh (theo Data held by the EES).
Kiểm tra thời hạn lưu trú trước khi khởi hành
EES ghi nhận ngày nhập cảnh và xuất cảnh thay cho dấu hộ chiếu, nhưng không thay đổi giới hạn lưu trú. Nếu đi theo diện ngắn hạn, bạn vẫn phải tuân thủ quy tắc tối đa 90 ngày trong bất kỳ khoảng thời gian 180 ngày nào.
Để ước tính số ngày còn được phép ở lại, sử dụng công cụ chính thức Check how long you can stay. Công cụ yêu cầu thông tin về quốc gia đến, loại và số giấy tờ đi lại, quốc gia cấp giấy tờ cùng ngày dự kiến nhập cảnh hoặc xuất cảnh.
Kết quả của công cụ chỉ hỗ trợ tính thời hạn, không phải giấy phép nhập cảnh. Hướng dẫn chính thức cũng lưu ý rằng dữ liệu của chuyến đi bắt đầu trước ngày 10/4/2026 có thể chưa được phản ánh đầy đủ. Với thị thực nhập cảnh một lần hoặc hai lần, kết quả “OK” có thể chưa đáng tin cậy đến hết ngày 6/10/2026 nếu việc sử dụng thị thực trong giai đoạn 12/10/2025–9/4/2026 chưa được ghi nhận trong hệ thống (theo Check how long you can stay).
Checklist trước khi ra sân bay:
- Kiểm tra quốc gia nhập cảnh đầu tiên có sử dụng EES hay không.
- Xác định chuyến đi là lưu trú ngắn hạn hay thuộc diện có giấy phép cư trú, thị thực dài hạn.
- Nếu cho rằng được miễn EES, mang theo bản gốc giấy tờ chứng minh diện miễn.
- Kiểm tra hộ chiếu còn nguyên vẹn và thông tin trên vé, thị thực, bảo hiểm, nơi ở thống nhất.
- Dự trù thêm thời gian tại cửa khẩu, nhất là khi lần đầu được lập hồ sơ EES hoặc đi cùng trẻ em, người cao tuổi.
- Ghi lại ngày nhập cảnh thực tế và ngày dự kiến rời khu vực EES; sau đó kiểm tra lại bằng công cụ tính thời hạn.
Nếu bị ghi nhận quá hạn, hậu quả phụ thuộc pháp luật của quốc gia liên quan và có thể gồm yêu cầu rời đi, phạt hành chính, tạm giữ hoặc ảnh hưởng đến lần nhập cảnh sau. Nếu quá hạn do sự kiện bất khả kháng hoặc tình tiết giảm nhẹ như phải nhập viện, hãy giữ giấy tờ chứng minh và liên hệ cơ quan biên giới hoặc cơ quan di trú có thẩm quyền để yêu cầu xem xét.
Tóm lại, cách chuẩn bị đúng là: kiểm tra diện EES trước chuyến đi, mang đủ giấy tờ chứng minh, hợp tác với việc chụp ảnh và kiểm tra dấu vân tay tại cửa khẩu nếu được yêu cầu, rồi theo dõi thời hạn lưu trú của chính mình. Nếu phát hiện thông tin bị hiểu sai trước khi hoàn tất kiểm tra, hãy yêu cầu nhân viên biên giới xem lại hộ chiếu và giấy tờ thay vì tự ý rời khu vực kiểm soát.
Nguồn tham khảo
- Entry/Exit System (EES) — European Commission.
- The Entry/Exit System is fully operational since 10 April 2026. Who is exempt? — European Commission.
- To whom does the EES not apply? — Travel to Europe.
- Data held by the EES — Travel to Europe.
- Check how long you can stay — Travel to Europe.
